Praca dyplomowa – pisemna praca, której napisanie i obronienie jest konieczne do zdobycia przez ucznia, studenta, słuchacza lub doktoranta dyplomu ukończenia szkoły bądź uczelni, a zarazem tytułu zawodowego lub tytułu naukowego. Pisanie pracy licencjackiej - pisana na koniec studiów I stopnia licencjackich, bądź w połowie dwustopniowych studiów magisterskich. Obronienie pracy upoważniało do posługiwania się tytułem licencjata. Praca dyplomowa przyjmuje postać dzieła liczącego od kilkudziesięciu do kilkuset stron, podzielonego na rozdziały i podrozdziały. Praca magisterska - pisana na koniec studiów II stopnia albo magisterskich. Obronienie pracy upoważniało do posługiwania się tytułem magistra. Wyjątki to kierunek lekarski, lekarsko-dentystyczny , a dodatkowo weterynaria - absolwenci studiów na tych kierunkach nie piszą prac magisterskich. Ma możliwość ona posiadać charakter czysto teoretyczny albo ma możliwość zawierać raport wykonanych badań eksperymentalnych i obserwacji z natury. W każdym przypadku musi zawierać część, w której autor własnymi siłami interpretuje i wyciąga wnioski z przeprowadzonych przez siebie badań. Prace dyplomowe pisane są pod kontrolą i z pomocą promotora (na niektórych uczelniach, np. na UJ, formalnie nazywanego “opiekunem pracy magisterskiej”). Obrona pracy poprzedzona jest w wielu wypadkach wystawieniem jej recenzji przez recenzenta. Sama obrona pracy to bardzo często egzamin ustny zakresem obejmujący materiał zamieszczony w pracy, albo poznany w trakcie edukacji.